Er gelden specifieke uitzonderingen op de EPB-plicht voor bouwaanvragen ingediend vanaf 1 januari 2027 in Vlaanderen. In deze situaties geldt een volledige vrijstelling en hoeft u geen startverklaring of EPB-aangifte in te dienen bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). Deze wettelijke regeling geldt onder meer voor kleine alleenstaande gebouwen onder 50 m², tijdelijke vergunningen en verbouwingen zonder energetische EPB-eisen.
Wat zijn de 6 officiële uitzonderingen op de EPB-plicht vanaf 2027?
Volgens het Energiedecreet (artikel 11.1.4) en het Energiebesluit heeft de Vlaamse overheid (VEKA) zes duidelijke categorieën vastgelegd waarin een bouwproject is vrijgesteld van de EPB-verplichtingen. Hieronder lichten we elke uitzondering gedetailleerd toe.
1. Medewerking van een architect is niet vereist
Er is geen EPB-plicht voor gebouwen met een beschermd volume kleiner dan 3.000 m³ waarbij de tussenkomst van een architect wettelijk niet vereist is. Indien u louter vergunningsvrije werken uitvoert of handelingen stelt waarvoor geen architect nodig is, vervalt zodoende de verplichting tot EPB-verslaggeving.
2. Tijdelijke vergunningen (maximaal 2 jaar)
Gebouwen die worden opgericht met een tijdelijke stedenbouwkundige vergunning van maximaal twee jaar zijn eveneens vrijgesteld. Let hierbij echter goed op: wanneer voor eenzelfde project meerdere opeenvolgende vergunningen worden verleend die samen meer dan twee jaar duren, geldt er wel een EPB-plicht. In dat geval blijven de EPB-eisen van kracht die golden in het aanvraagjaar van de allereerste vergunning.
3. Kleine, alleenstaande gebouwen (< 50 m²)
Alleenstaande gebouwen met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m² genieten een volledige vrijstelling. Denk hierbij aan een vrijstaand poolhouse, een losstaand tuinhuis of een aparte opslagruimte. Belangrijke voorwaarde: deze vrijstelling geldt uitsluitend voor volledig vrijstaande constructies en nadrukkelijk niet voor aanbouwen (zoals een garage of veranda die tegen een bestaande woning wordt geplaatst).
4. Kleine, afgezonderde EPN-eenheden (< 50 m²)
Daarnaast zijn niet-residentiële eenheden (EPN) met een bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m² vrijgesteld wanneer zij zich bevinden in:
- Een industrieel gebouw waarin geen energie wordt verbruikt om een specifieke binnentemperatuur te handhaven (bijvoorbeeld een onverwarmde loods).
- Een landbouwgebouw met minimale conditionering.
Typische praktijkvoorbeelden hiervan zijn een kleine bureelcontainer of een compacte omkleedruimte binnen een grote onverwarmde bedrijfshal.
5. Landbouwgebouwen met een lage energiebehoefte
Bovendien zijn specifieke landbouwbedrijfsgebouwen met een lage energiebehoefte (zoals stallen, opslagloodsen voor gewassen of tractorbergingen zonder klimatisatie) integraal vrijgesteld van de EPB-eisen.
6. Gebouwen en werken zonder EPB-eisen
Tot slot geldt er een vrijstelling indien er volgens de regelgeving simpelweg geen energetische EPB-eisen van toepassing zijn op de uitgevoerde werkzaamheden. U moet in dit geval wel de stavingsstukken bijhouden die bewijzen dat er geen eisen gelden.
Enkele courante situaties waarin deze uitzondering optreedt:
- Interne verbouwing met architect: Een dragende binnenmuur wordt gesloopt waardoor een architect verplicht is, maar de buitenschil (gevels, dak, ramen) en de verwarmingsinstallaties blijven volledig onaangeroerd.
- Onverwarmde aanbouw: Een garage wordt aangebouwd tegen de woning en dient puur als autostandplaats zonder actieve verwarming, terwijl de thermische schil van de woning intact blijft.
- Beschermd erfgoed: Bij de renovatie van een pand op de inventaris van bouwkundig erfgoed worden uitsluitend de ramen in de beschermde voorgevel vervangen.
Overzicht: Uitzonderingen op de EPB-plicht vanaf 2027
In onderstaande tabel vindt u een helder overzicht van alle situaties waarin de EPB-plicht vanaf bouwaanvraagjaar 2027 vervalt:
| Type Uitzondering | Wettelijke Voorwaarde | Geldig voor Aanbouw? |
|---|---|---|
| Geen architect vereist | Beschermd volume < 3.000 m³ zonder architectplicht | Ja (mits geen architect nodig) |
| Tijdelijke vergunning | Maximale duur van 2 jaar (niet cumulatief) | Ja |
| Kleine constructie | Totale bruikbare vloeroppervlakte < 50 m² | Nee (enkel vrijstaand) |
| Afgezonderde EPN-unit | Oppervlakte < 50 m² in onverwarmde hal of landbouw | Ja (binnen casco hal) |
| Landbouwgebouwen | Lage energiebehoefte / geen verwarming | Ja |
| Geen EPB-eisen | Buitenschil en installaties blijven 100% ongewijzigd | Afhankelijk van ingreep |
Wat als uw dossier ten onrechte als EPB-plichtig geregistreerd staat?
Het gebeurt in de praktijk regelmatig dat gemeenten bij de vergunningsaanvraag in het Omgevingsloket een dossier automatisch aanmerken als EPB-plichtig. Indien een erkend verslaggever vaststelt dat er sprake is van een van de bovenstaande uitzonderingen op de EPB-plicht, kan het VEKA worden gecontacteerd om het dossier in de Energieprestatiedatabank recht te zetten.
Vanuit de praktijk bij MijnEPB adviseren wij om dit tijdig te controleren vóór de start van de bouwwerken. Hierdoor vermijdt u onnodige administratieve procedures of foutieve herinneringsbrieven van het VEKA.
Twijfelt u of uw bouwproject of renovatie in 2027 onder de EPB-plicht valt? Onze erkende energiedeskundigen analyseren uw plannen en vergunning binnen 24 uur.
